Pustynia Błędowska w 2024 roku: tajemniczy zakątek Polski o pustynnym krajobrazie

Pustynia Błędowska w Kluczach to bardzo ciekawe miejsce znajdujące się na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, kilka kilometrów nad Olkuszem i godzinę drogi od Krakowa. To niezwykłe miejsce na mapie Polski, które swoim krajobrazem przypomina egzotyczne pustynie. Znajduje się na terenie województwa małopolskiego i śląskiego, między miejscowościami Błędów, Klucze i Chechło. Jest to największy obszar piaszczysty w Polsce, a zarazem jedna z największych pustyń w Europie. Pustynia Błędowska stanowi unikatowy przykład pustynnego krajobrazu na terytorium Polski, który warto poznać bliżej. Pustynia Błędowska znajduje się 50 kilometrów od Krakowa i 40 kilometrów od Katowic.

MYNASZLAKU NIEZNANE MIEJSCA

W 2018 roku w celu ochrony terenu utworzono taras widokowy, zwany „Różą Wiatrów”. Ma on powstrzymać ludzi przed chodzeniem po piasku, poza znakowanymi ścieżkami turystycznymi. 

Pustynia Błędowska – największa w Europie pustynia znajduje się w Polsce

Okazuje się, że nie trzeba wyjeżdżać z Polski, aby znaleźć się na pustyni. Jura Krakowsko-Częstochowska daje nam taką możliwość. Nie zobaczymy na niej jednak wielbłądów czy karawany rodem z powieści przygodowej „W pustyni i w puszczy”. Mimo to potrafi zachwycić i przynajmniej raz w życiu warto się na nią wybrać. Na przełomie lat została oczyszczona z niewybuchów. Wykarczowano również drzewa.

Przez pustynię prowadzi szlak pustynny oznakowany w terenie kolorem żółtym. Pustynia Błędowska otwarta jest 24 godziny na dobę, dlatego zwiedzanie możliwe jest w każdej chwili. Cennika nie ma, ponieważ wstęp jest bezpłatny.

Jak powstała Pustynia Błędowska?

Pustynia Błędowska jest wynikiem długotrwałych procesów geologicznych, które doprowadziły do powstania tego niezwykłego obszaru. Warto zrozumieć, jakie zjawiska wpłynęły na ukształtowanie pustynnego krajobrazu oraz jakie czynniki wpłynęły na jego zachowanie do dnia dzisiejszego.

Geologiczne procesy kształtujące pustynny krajobraz

Podstawowym procesem, który doprowadził do powstania Pustyni Błędowskiej, była erozja. W okresie ostatniego zlodowacenia, około 10 000 lat temu, lądolód skandynawski przesuwał się przez tereny dzisiejszej Polski, niszcząc i przemieszczając ogromne ilości materiału skalnego. W wyniku tego procesu powstały rozległe obszary piaszczyste, które stanowią podłoże dla pustynnego krajobrazu.

Kolejnym istotnym procesem jest osadzanie piasków przez wiatr. Wiatr, przemieszczając się przez teren Pustyni Błędowskiej, zabiera ze sobą drobne ziarna piasku, które następnie są osadzane w innych miejscach. Ten proces prowadzi do powstawania charakterystycznych wydm, które są jednym z głównych elementów krajobrazu pustyni.

Człowiek a formowanie się Pustyni Błędowskiej

Wpływ człowieka na kształtowanie Pustyni Błędowskiej jest nie do przecenienia. Już od średniowiecza, tereny te były wykorzystywane do eksploatacji piasku, który był wykorzystywany jako surowiec budowlany. W wyniku tej działalności, obszar piaszczysty uległ znacznemu powiększeniu, co przyczyniło się do powstania pustyni. W XVIII wieku eksploatowano kruszec w poszukiwaniu ołowiu, srebra i cynku. Ludzie potrzebowali drewna i drzewa na pustyni wyrąbano, aby przerabiać surowce. W późniejszym okresie, Pustynia Błędowska była wykorzystywana jako poligon wojskowy, co również wpłynęło na jej obecny kształt.

Zmiany w krajobrazie Pustyni Błędowskiej na przestrzeni lat

Na przestrzeni lat, krajobraz Pustyni Błędowskiej ulegał różnym przemianom. Wpływ na to miały zarówno naturalne procesy geologiczne, jak i działalność człowieka. W ostatnich latach, obserwuje się jednak pewne zmiany, które mogą być związane z globalnym ociepleniem. W wyniku wzrostu temperatury, roślinność zaczyna zasiedlać obszary pustynne, co prowadzi do zmniejszenia powierzchni piaszczystej. Tym samym, krajobraz pustyni staje się coraz bardziej zróżnicowany, a Pustynia Błędowska traci nieco ze swojego pustynnego charakteru.

Szlak przez Pustynię Błędowską
Ścieżka Pustynia Błędowska

Mapa Pustyni Błędowskiej – Szlak Pustynny i inne znakowane ścieżki

Na poniższej mapie turystycznej zamieściliśmy przebieg szlaku przez Pustynię Błędowską z Kluczy do Błędowa. Jeśli szukasz innych map, to zajrzyj do naszej zakładki na blogu – darmowe mapy w wersji online. Wybraliśmy się tym szlakiem, parkując na punkcie widokowym Czubatka. Przeszliśmy aż do zielonej ścieżki i potem skręciliśmy w kierunku Róży Wiatrów i innej platformy widokowej. W terenie na pustyni te ścieżki oznakowane są za pomocą drewnianych słupków.

Szlak Pustynny
Szlak Pustynny przez Pustynię Błędowską
przewodnik
Platforma widokowa na Pustyni Błędowskiej
MYNASZLAKU FILM

Punkty widokowe, to największe atrakcje na Pustyni Błędowskiej

Przy Pustyni Błędowskiej znajdują się trzy punkty widokowe. Każdy ma swoją nazwę i pokazuje piaskowy teren z różnej perspektywy. Dąbrówka ukazuje nam tę część pustyni, na której znajduje się poligon wojskowy. Róża Wiatrów to najnowszy taras widokowy stworzony w marcu 2018 roku. Czubatka to świetny punkt obserwacyjny na pustynię górujący nad miejscowością Klucze. 

Pustynia Błędowska - atrakcją jest Róża Wiatrów

Punkt widokowy Róża Wiatrów w Kluczach na Pustyni Błędowskiej – las i piasek

Róża Wiatrów to innowacyjny pomysł mający na celu ochronę terenu i powstrzymanie ludzi przed wchodzeniem na piasek. To jedna z atrakcji Pustyni Błędowskiej na piasku. Drewniana platforma powstała kilka miesięcy temu i wyglądem zachęciła nas do odwiedzin. Obok niej stanął kompleks altan, molo, podest oraz tablice z informacjami o bogactwie przyrodniczym pustyni. Dojechać można samochodem prawie pod sam obiekt. Znakiem zostało oznaczone miejsce postoju. 

Wstęp na teren pustyni jest bezpłatny. Możliwość zwiedzania 24 godziny na dobę. Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd: 50.335367, 19.532779.

Róża Wiatrów - Pustynia Błędowska
MYNASZLAKU NIEZNANE MIEJSCA
Punkt widokowy Róża Wiatrów

Dąbrówka – Chechło – punkt widokowy z II wojny światowej na Pustyni Błędowskiej

Punkt mieści na wzgórzu Dąbrówka w miejscowości Chechło. Dojazd do niego wskaże nam brązowy znak, którego będziemy mieli okazję mijać, jadąc z Chechła w stronę Kluczy. Na miejscu znajdują się tablice informacyjne i edukacyjne. Pustynia wygląda stąd przepięknie. W sezonie wakacyjnym, oraz podczas weekendów możemy nie znaleźć miejsca do zatrzymania się.

Wstęp na teren pustyni jest bezpłatny. Możliwość zwiedzania 24 godziny na dobę. Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd: 50.360479, 19.520001.

Dąbrówka - Pustynia Błędowska

Pustynia Błędowska – jak dojechać na punkt widokowy Czubatka?

To do tej pory chyba najpopularniejszy punkt widokowy na Pustynię Błędowską. Dojechać można do niej samochodem, kierując się za żółtymi znakami z miejscowości Klucze. Jest tam obszerny parking, altany, miejsce na ognisko i stoi wieża obserwacyjna, która została wzniesiona w celu ochrony okolicznych lasów przed pożarami. To miejsce odwiedziliśmy podczas wędrówki Szlakiem Orlich Gniazd w 2016 roku. 

Wstęp na teren pustyni jest bezpłatny. Możliwość zwiedzania 24 godziny na dobę. Można tam przyjechać o każdej porze roku. 

  • Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd: 50.336388, 19.549827.
Punkt widokowy Czubatka
Luneta, z której można obserwować Pustynię Błędowską
Czubatka nad Pustynią Błędowską

Plener ślubny na Pustyni Błędowskiej

Muszę przyznać, że to nie był nasz pomysł z wyjazdem na plener ślubny na Pustynię Błędowską. To właśnie Bartek – Pan Młody wysunął taką propozycję. Była ona bardzo dobra, ponieważ nie byliśmy tam z zakochanymi ani razu, a to miejsce chodziło za nami od dłuższego czasu. Udało się ten pomysł wprowadzić w życie. Chociaż w niedzielny wieczór na piasku było wielu turystów, to nie przeszkadzało nam to wykonać przepięknej sesji zdjęciowej z głównym udziałem Angeliki i Bartka. Nowe doświadczenie i kolejne magiczne zdjęcia zostały zapisane dla naszej pięknej pary.

Z tego co zauważyliśmy, to wielu fotografów ślubnych z Krakowa wykonuje sesje zdjęciowe właśnie na Pustyni Błędowskiej.

Plener ślubny Pustynia Błędowska
Spadochroniarze na Pustyni Błędowskiej
Ślubne zdjęcie na Pustyni Błędowskiej

Charakterystyka krajobrazu Pustyni Błędowskiej

Pustynia Błędowska, choć nie jest typową pustynią, posiada wiele cech charakterystycznych dla tego rodzaju krajobrazu. Wśród nich warto wymienić unikalne formacje piaskowe oraz różnorodność siedlisk, które tworzą niezwykłe i tajemnicze miejsce na mapie Polski.

Unikalne cechy pustynnego krajobrazu

Na Pustyni Błędowskiej można zaobserwować wiele cech typowych dla pustynnego krajobrazu. Przede wszystkim są to wydmy, które powstają w wyniku działania wiatru, przemieszczającego piasek na dużą skalę. Wydmy na Pustyni Błędowskiej osiągają wysokość nawet do 30 metrów, co czyni je największymi w Polsce. Ponadto, na terenie pustyni występują także inne formacje piaskowe, takie jak barkany czy paraboliczne wydmy, które nadają krajobrazowi niepowtarzalny charakter.

Różnorodność siedlisk na Pustyni Błędowskiej

Na Pustyni Błędowskiej można zaobserwować wiele pustynnych siedlisk, które tworzą unikalne i zróżnicowane środowisko. Wśród nich warto wymienić siedliska piaskowe, takie jak wydmy czy obszary piaszczyste, które stanowią podłoże dla roślinności pustynnej. Ponadto, w okolicy pustyni występują także siedliska skalne, w postaci ostańców czy skałek, które tworzą schronienie dla wielu gatunków zwierząt. Wreszcie, na Pustyni Błędowskiej można spotkać także siedliska roślinne, takie jak murawy czy zarośla, które stanowią ważne miejsca dla fauny pustynnej.

Pustynne formacje piaskowe i ich znaczenie

Formacje piaskowe na Pustyni Błędowskiej pełnią ważną rolę w ekosystemie tego obszaru. Przede wszystkim, wydmy i inne formacje piaskowe stanowią siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt, które przystosowały się do życia w trudnych warunkach pustynnych. Ponadto, formacje piaskowe pełnią funkcję ochronną, chroniąc glebę przed erozją wiatrową i wodną. Wreszcie, wydmy i inne formacje piaskowe są ważnym elementem krajobrazu Pustyni Błędowskiej, przyciągającym turystów i badaczy z całego świata, co przyczynia się do promocji tego niezwykłego miejsca oraz jego ochrony.

Fauna i flora Pustyni Błędowskiej

Adaptacje zwierząt do życia na pustyni

Zwierzęta zamieszkujące Pustynię Błędowską muszą radzić sobie z trudnymi warunkami, takimi jak wysokie temperatury czy brak wody. W związku z tym, wiele gatunków wykazuje różnorodne adaptacje, które pozwalają im przetrwać w pustynnym środowisku. Przystosowania te obejmują m.in. zdolność do oszczędzania wody, wydajne termoregulowanie organizmu oraz specjalne zachowania, takie jak aktywność nocna czy wykorzystywanie cienia w ciągu dnia.

Pustynna fauna: gatunki charakterystyczne dla Pustyni Błędowskiej

Na Pustyni Błędowskiej można spotkać wiele gatunków zwierząt, które przystosowały się do życia w pustynnych warunkach. Wśród pustynnej fauny warto wymienić takie gatunki jak: zając szarak, który potrafi oszczędzać wodę i unikać wysokich temperatur, czy jaszczurka zwinka, która dzięki swoim umiejętnościom termoregulacji, może prowadzić aktywność zarówno w dzień, jak i w nocy.

Roślinność Pustyni Błędowskiej i jej przystosowania do warunków pustynnych

Roślinność Pustyni Błędowskiej również wykazuje wiele przystosowań do życia w trudnych warunkach pustynnych. Wśród roślin występujących na tym terenie można wymienić m.in. piaskownicę zwyczajną, która dzięki swoim długim korzeniom jest w stanie pozyskiwać wodę z głębszych warstw gleby, czy mlecz zwyczajny, który potrafi magazynować wodę w swoich mięsistych liściach. Inne charakterystyczne rośliny to np. kostrzewa czerwona, która dzięki swoim cienkim i szarozielonym liściom minimalizuje utratę wody przez transpirację, czy jastrzębiec leśny, który potrafi przetrwać w warunkach suszy dzięki swoim grubym i mięsistym korzeniom. Roślinność Pustyni Błędowskiej odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ekosystemu, dostarczając pokarmu i schronienia dla licznych gatunków zwierząt.

Ochrona przyrody na Pustyni Błędowskiej

Pustynia Błędowska jako obszar chroniony

Pustynia Błędowska, jako unikalne i cenne środowisko przyrodnicze, została objęta ochroną w formie obszaru chronionego. Celem ochrony jest zachowanie charakterystycznych cech krajobrazu, różnorodności siedlisk oraz ochrona gatunków roślin i zwierząt, które przystosowały się do życia w warunkach pustynnych. Regulacje prawne dotyczące ochrony Pustyni Błędowskiej obejmują m.in. zakaz niszczenia siedlisk, zakaz wprowadzania gatunków obcych oraz ograniczenia w korzystaniu z terenu przez turystów i użytkowników.

Zagrożenia dla przyrody Pustyni Błędowskiej i sposoby ich minimalizacji

Przyroda Pustyni Błędowskiej narażona jest na różne zagrożenia, takie jak:

  • niszczenie siedlisk przez działalność człowieka,
  • wprowadzanie gatunków obcych, które mogą zaburzyć równowagę ekosystemu,
  • zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby,
  • niekontrolowany rozwój turystyki i rekreacji.

W celu minimalizacji tych zagrożeń, podejmowane są różne działania, takie jak:

  • wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących ochrony przyrody,
  • realizacja programów ochrony siedlisk i gatunków,
  • monitoring stanu przyrody i jej zmian,
  • edukacja ekologiczna i promocja zrównoważonego korzystania z terenów Pustyni Błędowskiej,
  • współpraca z lokalnymi społecznościami i właścicielami terenów w celu zrównoważonego rozwoju.

Dzięki tym działaniom, możliwe jest skuteczne zabezpieczenie wartości przyrodniczych Pustyni Błędowskiej oraz zachowanie jej unikalnego charakteru dla przyszłych pokoleń.

Podsumowanie

W artykule przedstawiliśmy Pustynię Błędowską – tajemniczy zakątek Polski o pustynnym krajobrazie. Omówiliśmy jej powstanie, charakterystykę krajobrazu, faunę i florę oraz działania na rzecz ochrony przyrody. Pustynia Błędowska jest unikalnym miejscem, które powstało dzięki geologicznym procesom oraz działalności człowieka. Jej krajobraz charakteryzuje się różnorodnością siedlisk, pustynnymi formacjami piaskowymi oraz bogactwem gatunków roślin i zwierząt przystosowanych do życia w warunkach pustynnych.

Jeśli ten wpis dał Ci wartość, znalazłeś u nas potrzebną wiedzę, inspiracje do podróży, to będziemy wdzięczni, jak postawisz nam kawę. Tworzymy bloga z ogromną przyjemnością i pasją od ponad 12 lat. Kawa nam się przyda do dalszej pracy. :) Bardzo dziękujemy! To pozwoli nam się dalej rozwijać.

Postaw mi kawę na buycoffee.to

NEWSLETTER!

Zapisz się do stałego grona czytelników MyNaSzlaku.pl

Nie spamujemy! Wysyłamy tylko konkretne wiadomości.