Zalipie to malutka wieś malowana w kwiaty, położona niedaleko Tarnowa w Małopolsce. Słynie z kolorowych domów i dekoracyjnych wnętrz, dzięki którym zyskała miano jednej z najpiękniejszych i najbardziej kolorowych wsi w Polsce.
Planując wizytę w tym wyjątkowym miejscu, natknęliśmy się na różne opinie turystów – jedni byli zachwyceni, inni lekko rozczarowani. Nasze wątpliwości rozwiały się dopiero na miejscu.
W tym przewodniku po Zalipiu – malowanej wsi dowiesz się m.in.:
- Gdzie leży wieś Zalipie i jak do niej dojechać z Krakowa,
- Dlaczego warto odwiedzić ją z dziećmi,
- Które zalipiańskie wnętrza koniecznie trzeba zobaczyć,
- Skąd wzięła się tradycja malowania domów w Zalipiu,
- Jak najlepiej zwiedzać Zalipie (przyda się mapa zwiedzania),
- Jakie są główne atrakcje Zalipia, których nie można przegapić.
Gdzie leży Zalipie i jak najlepiej dojechać do kolorowej wsi?
Zalipie to malutka, malowana w kwiaty wieś położona w Małopolsce, niedaleko Tarnowa, między Krakowem, Rzeszowem i Kielcami. To jedna z największych atrakcji turystycznych województwa małopolskiego, choć tylko o kilka kilometrów nie znalazła się w województwie świętokrzyskim.
Jeśli planujesz odwiedzić wieś Zalipie będąc w Krakowie, dojazd zajmuje około 1 godziny i 20 minut. Najprostsza trasa wiedzie autostradą A4 w kierunku Rzeszowa, a następnie drogą 975 przez Wierzchosławice, Tarnów, Wojnicz i Dąbrowę Tarnowską do Żabna. Stamtąd drogą 973 przez Czyżów i Żelichów dotrzesz do samej wsi – znaki poprowadzą Cię do Zalipia.
Z Rzeszowa można dojechać przez Dąbrowę Tarnowską, a z Kielc – przez Busko-Zdrój i Nowy Korczyn. Dzięki temu łatwo zaplanować wizytę w Zalipiu – malowanej wsi i zobaczyć jej kolorowe domy oraz atrakcje.
Dlaczego malowanie domów w Zalipiu stało się tradycją?
Tradycja malowania domów w Zalipiu sięga czasów, gdy chaty były ubogie, a ich ściany pokrywała sadza z pieca. Aby odświeżyć i upiększyć wnętrza, mieszkańcy zaczęli dekorować je białymi plamami. Początkowo malowanie uchodziło za dziwactwo i wielu ludzi patrzyło na nie z pogardą. Do tworzenia wzorów używano wapna oraz brzozowych witek.
Od prostych plam do kolorowych wzorów
Z czasem zwyczaj przyjął się w kolejnych domach, a dekoracje zaczęto wzbogacać motywami roślinnymi w tonacjach brązowych. Dopiero później, wraz z łatwiejszym dostępem do farb i pędzli, powstały pełne, kolorowe malowidła, które dziś przyciągają turystów z całego świata. Pierwsze wzmianki o tej tradycji pojawiły się już w XX wieku, a prawdziwy rozkwit nastąpił po II wojnie światowej.
Felicja Curyłowa – propagatorka zalipiańskiej sztuki
Za największą propagatorkę sztuki zdobienia domów w Zalipiu uważa się Felicję Curyłową. Odwiedzając wieś, warto zajrzeć do jej muzeum, gdzie można zobaczyć oryginalne wzory i poznać historię tej wyjątkowej tradycji.
Dziś Zalipie to jedna z największych atrakcji turystycznych w Polsce, a turyści z całego świata przyjeżdżają, by podziwiać kolorowe malunki i wyjątkowy klimat wsi.
Przy zwiedzaniu Zalipia warto mieć mapę wsi
Po ponad godzinie drogi dotarliśmy na miejsce i rozpoczęliśmy zwiedzanie Zalipia przy Domu Malarek, gdzie znajduje się mapa wsi. Trzy główne atrakcje, które koniecznie trzeba zobaczyć, to: Dom Malarek, Zagroda Felicji Curyłowej oraz kościół parafialny – wszystkie udostępnione do zwiedzania.
Zalipie to nie skansen
Trzeba pamiętać, że Zalipie to nie muzeum na świeżym powietrzu, lecz prywatne domy, w których mieszkają ludzie. Mieszkańcy pielęgnują tradycję, malując swoje domy i różne elementy w kolorowe kwiaty lub inne wzory.
Przyjeżdżając do wsi, łatwo zrozumieć, dlaczego niektórzy turyści czują lekkie rozczarowanie. W przeciwieństwie do zdjęć i relacji w internecie, malowane domy w Polsce nie stoją tuż obok siebie – rozsiane są po całej wsi, dlatego zwiedzanie wymaga więcej czasu i planowania.
Jak najlepiej zwiedzać Zalipie?
Na zwiedzanie Zalipia warto przeznaczyć około 2 godzin i najlepiej poruszać się samochodem lub rowerem. Dzięki mapie wsi łatwiej zlokalizować kolorowe domy i odwiedzić wszystkie kluczowe miejsca. Posiadanie mapy zdecydowanie ułatwia zwiedzanie i pozwala w pełni cieszyć się unikalną atmosferą tej malowanej wsi.
Zalipie – atrakcje. Co warto zobaczyć w kolorowej wsi?
Poniżej 3 główne atrakcje Zalipia, które warto zobaczyć.
Dom Malarek
Dom Malarek to taki lokalny dom kultury, który bardzo sprawnie funkcjonuje. Będąc tam, można wziąć udział w warsztatach plastycznych z malowania wzorów. Powstają tam świetne obrazy i malunki na papierze, drewnie i ceramice. W holu znajduje się wystawa zdjęć z całej okolicy. Wejście do tego miejsca jest bezpłatne. Dom Malarek w sezonie turystycznym jest otwarty:
- poniedziałek – piątek 8:00 – 16:00
- sobota – niedziela 11:0 – 16:00
Poza sezonem turystycznym: (od 1 października do 31 maja)
- poniedziałek – piątek 8:00 – 16:00
- Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd na parking: 50.236990, 20.859910.
- Więcej informacji możesz znaleźć na stronie internetowej Domu Malarek.
Zagroda Felicji Curyłowej w Zalipiu
Zagroda Felicji Cyrułowej w Zalipiu to oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Dom Pani Felicji to najważniejszy budynek na terenie całego Zalipia. Obiekt stoi w takim stanie, jak za życia artystki. Wejście do tego miejsca jest płatne. Więcej informacji, takie jak godziny otwarcia czy ceny biletów znajdziesz na stronie internetowej Zagrody Felicji Cyrułowej.
- Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd do atrakcji: 50.234934, 20.849274.
Kościół parafialny pod wezwaniem świętego Józefa
Ostatnim najciekawszym miejscem jest kościół parafialny pod wezwaniem świętego Józefa. Nie wiemy, jak jest na co dzień, ale nam się udało, że był otwarty. Mogliśmy wejść do środka i zobaczyć liczne zdobienia. Trzeba przyznać, że ma on niecodzienny wygląd.
- Współrzędne geograficzne ułatwiające dojazd: 50.228833, 20.861309.
Co jeszcze zobaczyć w Zalipiu?
Oprócz trzech głównych atrakcji, w Zalipiu warto odwiedzić także inne malowane zagrody i miejsca związane z lokalną tradycją:
- Zagroda wspomnień po Janinie Boduch – miejsce dokumentujące historię wsi i życie jej mieszkańców.
- Zagroda Józefa Curyło – klasyczny przykład zalipiańskiej architektury z malowanymi dekoracjami.
- Zagroda Lucyny Łaty – kolorowe malunki na elewacjach i wnętrzach domu.
- Zagroda Edukacyjna Trójniaków – przestrzeń edukacyjna, idealna dla dzieci i rodzin.
- Malowany Miś – zagroda Bogusławy Miś – wyjątkowe połączenie tradycji i nowoczesnego malarstwa ludowego.
- Kolorowy Ul – zagroda Haliny Lelek – miejsce pokazujące malowane ule i dekoracje pszczelarskie.
- Zagroda Doroty Szczygieł – malowane kwiaty na domach i ogrodach zachwycają turystów.
- Janeczkowo – zagroda Zofii Janeczek – bajkowe dekoracje i autentyczna atmosfera Zalipia.
- Zagroda jak z bajki Janiny Kruk – urocze malunki, które wyglądają jak z ilustracji książki dla dzieci.
- Zabytkowa kuźnia i gospodarstwo agroturystyczne Gościna u Babci – miejsce z historią, rzemiosłem i tradycją.
- Izba regionalna Trendy z przeszłości – Marzena Lizak – prezentacja dawnych przedmiotów i zwyczajów lokalnych.
- Ukwiecona zagroda Danuty – kolorowe wzory na domu i w ogrodzie, świetny przykład lokalnego folkloru.
Kolorowe zalipiańskie chaty znane na cały świat
Do Zalipia, żeby obejrzeć kolorowe zdobienia, przyjeżdżają turyści z całego świata. Mimo że wieś jest bardzo popularna, nie przypomina typowych miejscowości turystycznych. Można powiedzieć, że komercja tam jeszcze nie dotarła. Mieszkańcy malują domy nie dla turystów, ale dla siebie. Co ciekawe, w Zalipiu jest ponad 100 domów, a połowa z nich nie ma żadnego zdobienia.
Mieliśmy okazję poznać jedną z mieszkanek Zalipia, z którą przez chwilę porozmawialiśmy. Z wielką chęcią zaprosiła nas na podwórko. Na jej budynkach kolorowe zdobienia wykonała wnuczka. Okazało się, że w ciągu weekendu przyjeżdża do niej wielu turystów. My z tego miejsca wynosimy wiele pozytywnych i miłych wrażeń, mimo że początkowo spodziewaliśmy się czegoś innego. W podobnym klimacie polecamy Ci odwiedzanie Skansenu w Wygiełzowie niedaleko Krakowa. Zobacz także ponad 20 pomysłów na zwiedzanie Małopolski.
